ในช่วงปี 2017 ได้มีโอกาสฟังธรรมจากพระอาจารย์ จองซาร์ จัมยัง เคียนเซ ริมโปเช และได้เข้ารับศีลโพธิสัตว์ การฟังบรรยายในครั้งนั้นช่างเต็มเปี่ยมไปด้วยความหมายและความรู้สึกดี สิ่งหนึ่งที่ติดแน่นอยู่ในห้วงแห่งความนึกคิดคือคำว่า “ความว่าง” หรือที่พระอาจารย์ จองซาร์ ใช้คำว่า “Emptiness”

พระอาจารย์จองซาร์ ได้กล่าวถึงปารมิตา และความว่างอยู่เป็นระยะๆ ในธรรมบรรยายนั้น ก็คงเป็นใจความทั่วๆไปที่อธิบายให้เราได้เข้าใจถึงแก่นธรรม ด้วยความซาบซึ้งใจหรือไม่ว่าด้วยสิ่งใดก็ตาม แม้วันนั้นไม่ใช่ครั้งแรกที่ได้ยินคำว่าปรัชญาปารมิตา แต่เป็นอีกครั้งที่ทำให้เรากลับมาค้นหาความหมายของปรัชญาปารมิตาหรือที่เรียกกันทั่วไปว่า Heart Sutra

พอลองค้นคำว่า Heart Sutra ดูในอินเตอร์เนตก็ยิ่งได้พบกับความตื่นตาตื่นใจ ว่าบทมนตรานี้ถูกนำมาสร้างขึ้นมากมายหลากหลายภาษาและท่วงทำนอง และด้วยความตั้งใจที่มีอยู่แล้วว่าอยากจะสร้างงานที่เป็นประโยชน์ในแบบที่ตัวเราเองถนัด จึงเป็นจุดเริ่มในการค้นหาข้อมูลอย่างจริงจังกับคัมภีร์ปรัชญาปารมิตาบทนี้

ยิ่งพยายามทำความเข้าใจก็ยิ่งไกลยิ่งห่างความว่างที่ไม่ว่าง จนต้องปล่อยทุกอย่างไปให้ไกลและอยู่เหนือความนึกคิด พอเริ่มแค่คำแรกก็ยากเสียแล้วเพราะบทนี้คำกล่าวเริ่มคือ “พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร” คำเหล่านี้ ประโยคเหล่านี้จะสร้างเมโลดีที่ดีได้อย่างไร ที่ไม่ให้ขัดกับความลุ่มลึก ความไพศาล ความยิ่งใหญ่ จะทำให้คำเหล่านี้ ประโยคเหล่านี้เป็นมนตราได้อย่างไรด้วยถ้อยคำที่เป็นภาษาไทย คำตอบที่ให้กับตัวเองได้มีแค่ว่า “ไม่รู้เหมือนกัน” ได้แต่ถอนหายใจ กัดฟัน จนนับครั้งไม่ได้ 

สุดท้ายก็ได้แต่ยอมศิโรราบให้แด่ความไม่รู้ ละทิ้งปรัชญาปารมิตาในเชิงความคิด ปลดปล่อยอัตลักษณ์ที่อยู่เบื้องหน้าให้สลายไปในอากาศแล้วเริ่มบรรจงเขียน “บทเพลงแห่งมนตราปรัชญาปารมิตา”

ในการเรียบเรียงดนตรีก็ต้องใช้อุบายหลายอย่างเพื่อให้ได้คีย์และเสียงออกมาตามที่ต้องการ เครื่องเคาะ African Udu พี่โย่งมือ Percussion วงมหาจำเริญฟังเสียงและรู้ในทันที นำเครื่องนี้มาเล่นประกอบให้ อีกหนึ่งเครื่องดนตรีสำคัญคือขลุ่ยจีนซึ่งเป็นโจทย์ยากมากที่จะหาคนเป่าได้อย่างเมโลดีที่วางไว้ สุดท้ายก็ได้พบกับอาจารย์วิรัช จรัสวรลักษณ์ ซึ่งเป็นผู้ดูแลวงออเคสตร้าและฝึกสอนเครื่องดนตรีจีนมาเป็นศิลปินรับเชิญ เมื่อเราได้ทำความรู้กันจึงได้รู้ว่าอาจารย์ท่านอายุกว่า 70 ปีแล้ว เพียงโน้ตแรกที่อาจารย์เริ่มบรรเลงเสียงขลุ่ยออกมา ทำให้เราถึงกับน้ำตาซึมด้วยความปิติ เพราะเสียงขลุ่ยนี้คือเสียงที่เราได้ยินในความคิดตั้งแต่เริ่มทำดนตรีเพลงนี้ ในตอนท้ายเราได้สอบถามอาจารย์ว่ารู้จักปรัชญาปารมิตาหรือไม่ อาจารย์กล่าวว่า “ผมยังไม่ได้ศึกษาเรื่องนี้ แต่ผมรักเลย”

ครั้นพอทำดนตรีเสร็จ ก็ยังคงดำรงอยู่กับความไม่รู้ คิดกันแค่อย่างเดียวว่าทำแล้วต้องทำให้ได้ดีและทำให้เกิดประโยชน์สูงสุด ไม่ว่าจะด้วยกลอุบายใดก็ตาม และรู้เพียงว่าต้นกำเนิดของมนตราบทนี้อยู่ที่เขาคิชฌกูฏ ประเทศอินเดีย เราทีมงานมีความปรารถนาที่จะไปถ่ายภาพประกอบที่นั้น แต่สุดท้ายต้องทำอะไรอย่างไรบ้างก็ยังวนทำไปเหมือนคนตาบอด

และแล้วชื่อของอาจารย์ประมวล เพ็งจันทร์ ก็ผุดขึ้นมาในความมืด เหมือนน้ำค้างยอดหญ้าที่นำความชุ่มชื่นมาชโลมความแห้งแล้ง อนุเคราะห์เป็นที่ปรึกษาให้คำแนะนำชี้แนะ ได้อธิบายถึงความหมายในเชิงลึก ทำให้เราได้รับความกระจ่าง สร้างทางเดินที่มั่นคงให้เราเดินไปได้ต่อ

ด้วยประสบการณ์การทำงานเพลงที่ผ่านมากับบทเพลงแห่งมนตราปรัชญาปารมิตานี้ทุกอย่างแทบใช้ด้วยกันไม่ได้เลย ทุกบริบทดึงเรากลับไปสู่สามัญ บทเพลงนี้จึงเรียกได้ว่าเป็นบทเพลงแห่งความว่างที่ปราศจากความรู้คิดใดๆ เพราะสิ่งต่างๆที่บังเกิดในผลงานชิ้นนี้ เป็นแค่สิ่งปรากฎอยู่ตรงหน้าเช่นนั้นเอง

แม้บทสรุป “บทเพลงแห่งมนตราปรัชญาปารมิตา” จะถูกสร้างและถ่ายทอดออกมาอย่างเสร็จสมบูรณ์ เราทีมงานขอน้อมสารภาพจากใจจริงว่า งานชิ้นนี้กำเนิดขึ้นด้วยจากความไม่รู้ตั้งแต่บทเริ่มจนถึงบทส่งท้าย

หากแม้นปรัชญาปารมิตาคือปลายทาง เฉกเช่นมายาระหว่างทางคือเหตุแห่งความไม่รู้ เช่นนั้นเราก็ยังต้องเดินทางในสังสารกันอีกยาวไกล หากแม้นผู้ใดหรือใครยังคงเคลือบแคลง สงสัย สัจจะแห่งปรัชญาปารมิตา ขอโปรดจงวางใจในหนทาง เราจะก้าวและเรียนรู้ปรัชญาปารมิตานี้ไปพร้อมๆกัน…นะ